Last updated on October 10th, 2026 at 12:36 pm
ಅ. 10: ತುಳು ಕಾಲಿ ‘ಆಡುಭಾಷೆ’, ಅಯಿಕೊಂಜಿ ಲಿಪಿ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ದ್ ಕೋಂಗಿಕಟ್ಟೊಂದಿತ್ತಿನ ಕಾಲೊಡು, ತುಳು ಲಿಪಿಟ್, ತುಳು ಭಾಷೆಡ್ ಬರೆತಿನ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ನಾಡ್‌ಪತ್ತ್‌ದ್ ತುಳುತ ಮಿತ್ತಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಕಲು ಅಪವಾದೊನು ದೂರ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಡಾ. ಪುಂಡೂರು ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್. ಆರೆನ ಪುಟ್ಟುದಿನೊನು ಶ್ರೀ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲ್‌ಸಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಆದಿತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಡು ‘ವಿಶ್ವ ತುಳು ಲಿಪಿ ದಿನೊ’ ಆದ್ ಕರಿಪೆರ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರ್ದಿತ್ತ್‌ದ್, ಇತ್ತೆ ವರ್ಸೊಲಾ ‘ಪುವೆಂಪು’ ರೆನ ಪುಟ್ಟಿನ ದಿನೊನು ನಮ ಮಾತೆರ್ಲಾ ‘ತುಳು ಲಿಪಿ ದಿನೊ’ ಆದ್ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ್ ಕರಿತೊಂದುಲ್ಲ. 1969 ಡೇ ತುಳುಲಿಪಿ ತುಳುಭಾಷೆದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ ನಾಡ್‌ಪತ್ತ್‌ದಿತ್ತೆರ್ನ್ಡಲಾ ಈ ವಿಷಯ ಮಾತಾ ತುಳುವೆರೆಗ್ ಎತ್ಯೆರೆ 57 ವರ್ಸಲಾ ಯಾರಂದೆ ಪೋಂಡು, ಇನಿಕ್‌ಲಾ ಅವೇತೋ ತುಳುವೆರೆಗ್ ತುಳುಕೊಂಜಿ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಲಿಪಿ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನನೇ ತೆರಿದಿಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಬೇಜಾರ್‌ದ ಸಂಗತಿ.
ಈ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಲಿಪಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ನಮ್ಮವು ಪನ್ದ್ ಅರಾದ್ ಪತ್ತುನ ಬುಡ್ದು ಒಂತೆ ಜನ ವಿಕೃತ ಮನಸ್‌ದಕುಲು ಈ ಲಿಪಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಇಪ್ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಪುದರ್ ‘ತಿಗಳಾರಿ’ ನ್ ಎದುರು ದೀವೊಂದು, ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ತಿಗಳಾರಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪನೊಂದು, ತುಳುತ ಕೂಟಾಕ್ಷರೊಲೆನ್ ತೂಂಡ “ಉಂದು ತುಳು ಅತ್ತ್ ತಿಗಳಾರಿ-ಬೇತೆನೇ ಲಿಪಿ” ಪನ್ದ್ ಪನೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆ ಸಾದಿ ತಪ್ಪಾಯೆರೆ ತೂವೊಂದುಪ್ಪುನವು ತುಳು ಲಿಪಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಪಾಡೊಂದುಪ್ಪುನ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಕುಡರಿ ಪೆಟ್ಟ್, ಕುಡ ಇಂದೆಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಪುದರ್ ಗೋಡ್ಯಾದ್ ಜನಸಾಮಾನ್ಯೆರೆನ್ ಸಾದಿ ತಪ್ಪಾವೊಂದುಪ್ಪುನವು ಮಾಪು ಮಲ್ಪೆರಾವಂದಿ ತಪ್ಪು ಅತ್ತಂದೆ ಬೊಕ ದಾದ??
ತುಳು ಲಿಪಿತ ಶಾಸನೊಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ದಿನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಎಸ್. ಎ. ಕೃಷ್ಣಯ್ಯೆರ್, ಡಾ. ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು, ಸುಭಾಸ್ ನಾಯಕ್, ಧರ್ಮಸ್ಥಳದ ತಾಡವೋಲೆಲೆನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯೊದ ದುಂಬುದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರ್ ಎಸ್. ಆರ್. ವಿಘ್ನರಾಜ್ ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪೊರ್ತು ಪೊರ್ತುಗು ಅಕಲೆನ ಅಧ್ಯಯನೊಲೆಡ್, ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ತಿಗಳಾರಿ ಒಂಜೇ ಲಿಪಿತ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಲ್ ಪನ್ದ್ ಸಾಬೀತ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಬತ್ತ್‌ದೆರ್. ಆತೇ ದಾಯೆ, ತುಳು ಲಿಪಿ ಬೆರ್ಮೆ ಡಾ. ಪುಂಡೂರು ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್‌ಲಾ ಆರೆನ ಬರವುಡು ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ತಿಗಳಾರಿ ಒಂಜೇ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ದ್ ಪನ್ತೆರ್. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದ್ ಅಂಚೆನೇ ಕೈಬರವುಡು ಒಂಜಾತ್ ಎತ್ವಾಸಿಲು ಆಪಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಅವೆನೇ ಪತೊಂದು ಉಂದು ಬೇತೆನೇ ಲಿಪಿ, ಉಂದು ತುಳು ಲಿಪಿ ಅತ್ತ್ ಪನ್ದ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತುಳುವೆರ್ ಒವ್ವೇ ನೆವನೊಗು ಒತ್ತೊನರೆ ಬಲ್ಲಿ.
ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಈ ಲಿಪಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಆನಿಕಾಲೊರ್ದೇ ತುಳು ಲಿಪಿ ಪನ್ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದು ಬೈದ. ನನ ದುಂಬಗ್‌ಲಾ ಅವ್ವೇ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆಪ್ಪುವ. ನಮ ಗಲಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಮಣ್ಣ ಬಾಜನೊಲೆಡ್, ಇಲ್ಲ ದಾರಂದೊಡು, ಕಲ್ಲ ಬಲವುಲೆಡ್, ಪನ್ನೆ ಒಲಿಕುಲೆಡ್ ಬರೆತಿನ ಈ ತುಳು ಅಚ್ಚರೊಲು ತುಳುವೆರೆಗ್ ಏಪೊಗುಲಾ ತುಳುವೇ, ಪಿದಯಿದಕುಲು ಒಂಜಿ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಡ್ ಲೆತ್ತಿನೇ ನಮ್ಮ ಲಿಪಿ ಬದಲಾಪುಜಿ. ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊನು ನಮ ಭಾರತ ಪನ್ಪ, ಆಂಡ ಪಿದಯೂರುದಕಲೆಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪನ್ದೇ ಗುರ್ತ, ಜಪಾನ್‌ನ ನಮ ಜಪಾನ್ ಪನ್ಪ ಆಂಡ ಅಲ್ಪದಕುಲು ನಿಪ್ಪಾನ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಪುದರ್ ಬೇತೆ ಇತ್ತಿನೇ ಅವು ಬೇತೆನೇ ಪನ್ಪಿ ವಾದೊಡು ತಿರ್ಲ್ ಇಜ್ಜಿ, ಅವು ಕಾಲಿ ಒಂಜಿ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಲಾಭೊಗು ತುಳುನು ಬಲಿ ಕೊರ್ಪುನ ಪುನೆಪು ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ದಾಲ ಆವರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ತುಳು ಲಿಪಿಕ್ ಆತಿನ ಯೂನಿಕೋಡ್‌ನ್ಲಾ ಈ ವಿಕೃತ ಮನಸ್ಥಿತಿದ ಒಂಜಿ ವರ್ಗ ಅವು ‘ತುಳು ಅತ್ತ್ ತಿಗಳಾರಿ, ಅವು ಬೇತೆನೇ’ ಪನ್ದ್ ಸಾದಿ ತಪ್ಪಾವುನಲಾ ತೋಜಿದ್ ಬರೊಂದುಂಡು! ನಿಕಲೆಗ್ ಏರ್ಲಾ ಇಂಚ ಪನ್ಡ್‌ದ್ ಇತ್ತೆರ್ನ್ಡ ಜಾಗೃತೆ ಮಲ್ತೊನ್ಲೆ, ಅಕುಲು ನಿಜವಾದ್ ತುಳು ಲಿಪಿ ಒರಿಪಾವರೆ ತೂವೊಂದುಲ್ಲೆರಾ ಅತ್ತ್ ನಮ್ಮ ಅವೇತೋ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಲಿಪಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಅರಿಪೆರ ತೂವೊಂದುಲ್ಲೆರಾ ಪನ್ದ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುಲೆ!! ನಮ ಏಪೊಗುಲಾ ನಮ್ಮ ತುಳು ಲಿಪಿನ್ ಬುಡ್ದು ಕೊರ್ರ ಬಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಗ್ ಸಾರ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಮಾಜಂದಿ ರೂಪ ಕೊರ್ನ ಈ ಲಿಪಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಮದಪರೆ ಬಲ್ಲಿ.
October 10: Vishwa Tulu Lipi Dino; Tulu bokka Tigalaari onje lipita radd pudar aandalala onte jana avu bete bete panpini daaye?
Oct. 10: Tulu kaali ‘aadubhaashe’, ayik onji lipi ijji pand Kongikattavondittina kaalodu, Tulu lipit, Tulu bhaashed baretina grantholen naadpattd Tulu-ta mittittina onji kalu apavaadonu doora maltinaar Dr. Pundooru Venkataraja Puninchattayer. Aarena puttudinaonu Shri Dayananda Kattalsaar Karnataka Raajya Tulu Sahitya Akademida Gurkaarlaadittina portudu ‘Vishwa Tulu Lipi Dino’ aad karipere leppu kordittd. Itte varsola ‘Puvempu’rena puttina dinonu nama maaterla ‘Tulu Lipi Dino’ aad arthapoornavaad karitondulla.
1969de Tulu lipi Tulu bhaashed piraakda grantholen Puninchattayer naadpattditt erndaala ee vishaya maata Tuluvereg etyere 57 varsala yaanande pond. Inikla aveto Tuluvereg Tulu-konji piraakda lipi undu panpinane teridiji panpina bejaar da sangati.
Ee piraakda lipi sampradaayonu nammavu pand araad pattuna buddu, onte jana vikruta mansdakulu ee lipi sampradaayogu ippuna kudonji pudar ‘Tigalaari’-n eduru deevond, Tulu bokka Tigalaari bete bete panond, Tuluta kootaaksharolen tuund, “Undu Tulu att, Tigalaari – betene lipi” pand panond saamaajanikere saadi tappaayere tuvondippunavu Tulu lipi saampradaayogu paadondippuna baari malla kudari pett. Kuda indek Akademida pudar godyaad janasaamaanyeren saadi tappaavondippunavu maapu malperaavandi tappu attande bokka daada?
Tulu lipita shaasanolen adhyayana maldina vidvaanser S. A. Krishnayy er, Dr. Radhakrishna Bellooru, Subhaas Naik, Dharmasthalada taadavo le lena sangrahaalayoda dumbuda mukhyasther S. R. Vignaraaj mokulu maaterla portu portugu aklena adhyayanol ed, granthol ed Tulu bokka Tigalaari onje lipita bete bete pudarl pand saabit malt ondu battder.
Aate daaye, Tulu lipi berme Dr. Pundooru Venkataraja Puninchattayerla aarena baravudu Tulu bokka Tigalaari onje, bete bete kadet bete bete pudard leppuver pand panter. Praadeshikavaad anchen e kaibaravudu onjaat etvaasilu aapina saamaanya, avene patondu undu betene lipi, undu Tulu lipi att pand panpin en Tuluv er ovve nev anogu ottonare balli.
Namma Tulunaad d ee lipi sampradaayonu aanikaalorde Tulu lipi pand lett ondu baid. Nana dumbagla avve pudard leppuva. Nama galasondittina manna baajanol ed, illa daarandodu, kalla balavul ed, panne olikul ed baretina ee Tulu acharolu Tuluv ereg eppogula Tuluve. Pidayidakulu onji bete pudard lettine namma lipi badalaapuji.
Itte Bhaaratonu nama Bhaarat panp, aand pidayoorudakleg India pande gurt. Japan-na nama Japan panp, aand alpadakulu Nippon panper. Pudar bete ittine avu betene panpi vaadodu tirl ijji. Avu kaali onji vaiyuktika laabhogu Tulunu bali korpuna punepu attande bete daala aavare saadhya ijji.
Tulu lipik aatina Unicode-nla ee vikruta manasthitida onji varga avu “Tulu att, Tigalaari, avu betene” pand saadi tappaavunala toojid barondundu! Nikleg erla inch pandd itternda jaagrate maltonle. Akulu nijavaad Tulu lipi oripaavare tuvondullera, att namma aveto piraakda lipi sampradaayonu aripere tuvondullera pand prashne malpule!
Nama eppogula namma Tulu lipin buddu korra balli. Namma bhaasheg saara varshogu dummu maajandi roopa korn ee lipi sampradaayonu madapare balli.,
✍🏻Nischith G Ramakunja